Wystawa o tytule „NIE!” autorstwa Piotra Janika została po raz pierwszy zaprezentowana w 1965 roku w Gliwicach. Jej celem było przypomnienie społeczeństwu - w dwudziestą rocznicę zwycięstwa nad niemieckim faszyzmem - tragedii, jaką był Holocaust, wyrażenie sprzeciwu przeciwko przedawnieniu hitlerowskich zbrodni i bezkarności zbrodniarzy odpowiedzialnych za śmierć ponad miliona ludzi. Artysta pokazał serię własnych fotografii wykonanych podczas i po wojnie, zdjęć dokumentalnych wypożyczonych z Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu oraz ze zbiorów Śląskiego Instytutu Naukowego.
Refleksja na temat przeżyć wojennych i sytuacji po wojnie, zainspirowała Janika do zorganizowania wystawy, na której pokazał opustoszałe miejsca obozu Auschwitz - korytarze więzienne, prycze, ruiny, kwatery dowódców. Miejsca, które przez pięć lat istnienia były świadkiem z jednej strony - tragedii, cierpienia i śmierci ludzi więzionych a z drugiej - bestialstwa i okrucieństwa oprawców. Artysta zestawił obrazy miejsc z fotografiami przedstawiającymi zabrane ofiarom masowej zagłady przedmioty - walizki, dziecięce buty i smoczki, fragmenty więziennych pasiaków z numerami obozowymi. Pokazał ręce zapłakanej kobiety z wytatuowanym numerem obozowym, a w kontraście - karabin wraz z opartym na nim hełmem SS. Na większości fotografii dominuje uczucie pustki, które przywołuje na myśl widmo śmierci.
Te i wiele innych przerażających reliktów zbrodni, wraz z formą wyeksponowania, jako ogromnych powiększeń działało na odbiorców w sposób wstrząsający.
Wystawa została określona przez krytyka Alfreda Ligockiego jako dojrzały przykład artystycznej fotografii zaangażowanej. Ligocki pisał: „ Pozornie Janik pokazuje to, co widzieliśmy na zdjęciach dokumentalnych setki razy, ale pokazuje tak, że motywy odzyskują pełnię swej ekspresji, rozbijają wygodne stereotypy postrzegania i ukazują się nam jak gdyby po raz pierwszy.”
Warto przy okazji obchodów 70 rocznicy wybuchu II wojny światowej powrócić ponownie do tych fotografii, aby raz jeszcze oddać hołd ofiarom i aby pamięć o nich uświadamiała kolejnym pokoleniom, jakie są najgorsze oblicza wojny...
Kurator : Małgorzata Rawecka
Tekst na podstawie folderu do wystawy Piotra Janika NIE! w Gliwicach w 1965 roku (ze zbiorów J. Lewczyńskiego) oraz artykułu o Piotrze Janiku z Nowin Gliwickich - lata 60., 70. (ze zbiorów J. Lewczyńskiego).
Miejsce : Ruiny Teatru Miejskiego w Gliwicach
W czwartki wstęp na wszystkie wystawy w Muzeum w Gliwicach jest bezpłatny
;)
esil.pl na Facebook'u
esil.pl na Blipie
